Kret europejski ryje zarówno kilka centymetrów pod powierzchnią ziemi, jak i kilkadziesiąt centymetrów głębiej. Płytkie korytarze łowieckie mogą przebiegać bezpośrednio pod darnią. Znaczna część systemu tuneli znajduje się na głębokości około 10–40 cm, ale niektóre przejścia sięgają 70 cm lub głębiej. Nie istnieje więc jedna głębokość, która opisuje całą krecią sieć.Dla właściciela ogrodu ta różnica ma praktyczne znaczenie. Wypukła linia na trawniku wskazuje zwykle płytki tunel, podczas gdy kopiec może powstać z ziemi wydobytej z korytarza położonego znacznie niżej. Sam widok kretowiska nie pozwala ustalić, na jakiej głębokości kret aktualnie żeruje ani którędy przebiega cała jego sieć przejść.
Na jakiej głębokości kret kopie poszczególne tunele?
Kret europejski (Talpa europaea) nie buduje jednej nory prowadzącej do jednego pomieszczenia. Jego podziemny system obejmuje przejścia wykorzystywane podczas poszukiwania pokarmu, głębsze korytarze łączące różne części terytorium oraz komorę gniazdową. Poszczególne odcinki mogą mieć różną głębokość nawet w obrębie tego samego ogrodu.
| Część systemu | Typowe położenie | Co można zauważyć na powierzchni |
| Płytkie korytarze łowieckie | Tuż pod powierzchnią gleby, niekiedy bezpośrednio pod darnią | Wydłużone, lekko wypchnięte pasy ziemi lub uniesioną darń |
| Korytarze położone głębiej | Często w obrębie kilkunastu–kilkudziesięciu centymetrów; w opisie korytarzy letnich podawany jest zakres 10–40 cm | Kopce powstające tam, gdzie zwierzę wypycha urobek na powierzchnię |
| Najgłębsze odcinki | Zależnie od warunków mogą sięgać 70 cm lub głębiej | Brak wyraźnego śladu nad każdym fragmentem tunelu |
Podane wartości opisują obserwowane zakresy, a nie sztywny układ warstw. Płytki tunel może łączyć się z głębszym, a przebieg przejść zależy od warunków panujących w glebie. Źródła opisujące kreta europejskiego wskazują zarówno korytarze bezpośrednio pod powierzchnią, jak i odcinki na głębokości co najmniej 70 cm.
Płytkie korytarze tuż pod trawnikiem
Najbardziej widoczne na trawniku są przejścia łowieckie przebiegające blisko powierzchni. Gdy kret przesuwa ziemię nad takim tunelem, darń może się unieść, tworząc wąski, nieregularny wałek. Korzenie trawy pozostają wtedy gorzej osadzone w podłożu, a powierzchnia staje się nierówna i trudniejsza do koszenia.
Płytki korytarz nie musi być używany stale. Niektóre przejścia są odwiedzane ponownie, inne z czasem osiadają i wypełniają się ziemią. Dlatego nawet wyraźny ślad na trawniku nie oznacza, że pod nim w danej chwili przemieszcza się zwierzę.
Głębsze tunele i komora gniazdowa
Głębiej położone korytarze łączą miejsca żerowania z pozostałymi częściami systemu. Kret wykorzystuje je do przemieszczania się pod ziemią, a nie tylko do tworzenia nowych kopców. W opisach kreta europejskiego pojawiają się tunele od poziomu gruntu do 70 cm i więcej; część przejść może zatem pozostawać niewidoczna na trawniku.
W systemie znajduje się również komora gniazdowa wyścielona materiałem roślinnym. Nie należy jednak zakładać, że leży ona zawsze dokładnie pod największym kopcem albo na jednakowej głębokości w każdej glebie. Kretowisko jest przede wszystkim miejscem wyrzucenia ziemi wydobytej podczas kopania, a nie oznaczeniem położenia całej nory.
Dlaczego kret ryje raz płycej, a raz głębiej?
Głębokość tunelu wynika z warunków, w których kret może się przemieszczać i zdobywać pokarm. Istotne są zwłaszcza dostępność bezkręgowców, wilgotność i struktura gleby oraz temperatura. Kret żywi się przede wszystkim zwierzętami żyjącymi w podłożu, w tym dżdżownicami i larwami owadów; nie kopie tuneli po to, by zjadać korzenie trawy czy roślin ogrodowych.
W wilgotnej, podatnej na kopanie glebie korytarze łowieckie mogą powstawać płytko. Gdy powierzchniowa warstwa przesycha lub jest wychłodzona, zwierzę może częściej korzystać z głębiej położonych części systemu. Nie oznacza to jednak, że latem kret przebywa wyłącznie płytko, a zimą wyłącznie głęboko: jego sieć obejmuje różne poziomy, z których korzysta stosownie do warunków.
Czy kret kopie zimą?
Tak. Kret nie zapada w sen zimowy i pozostaje aktywny przez cały rok. Gdy warunki przy powierzchni gleby stają się mniej korzystne, może wykorzystywać głębsze przejścia. Brak świeżych kopców zimą nie dowodzi więc, że opuścił ogród.
Czy po deszczu tunele są płytsze?
Wilgotna gleba sprzyja aktywności kreta, ponieważ ułatwia mu poszukiwanie pokarmu. Po opadach nowe wypukłości lub kopce mogą stać się bardziej zauważalne, lecz nie da się na tej podstawie przypisać wszystkim tunelom konkretnej głębokości. To, co widzimy na powierzchni, jest jedynie częścią podziemnego systemu.
Co kretowisko mówi o głębokości nory?
Kopiec powstaje wtedy, gdy kret wypycha wydobytą ziemię na powierzchnię. Świeże kretowisko potwierdza zatem, że w pobliżu prowadzone były prace pod ziemią. Nie jest jednak miarką głębokości tunelu: jego wysokość ani średnica nie przekładają się w prosty sposób na odległość korytarza od powierzchni.
Rozróżnienie śladów pomaga trafniej ocenić sytuację w ogrodzie:
- Wypukły pas darni wskazuje na płytko położony korytarz.
- Kopiec luźnej ziemi wskazuje miejsce usunięcia urobku, ale nie ujawnia całego przebiegu tunelu.
- Kilka kopców blisko siebie nie oznacza automatycznie kilku kretów – jedno zwierzę może korzystać z rozbudowanej sieci przejść.
Jeżeli chcemy sprawdzić, czy widoczny płytki tunel jest nadal używany, możemy delikatnie ugnieść krótki odcinek jego sklepienia i obejrzeć to miejsce następnego dnia. Odtworzenie przejścia świadczy o bieżącej aktywności. Taka obserwacja dotyczy wybranego odcinka, nie daje natomiast pełnej mapy korytarzy ani informacji o głębokości komory gniazdowej.
Jak głęboko zabezpieczyć trawnik przed kretem?
Najpierw trzeba rozróżnić dwa sposoby zabezpieczenia: siatkę układaną poziomo pod trawnikiem i barierę pionową wzdłuż granicy chronionego obszaru. Obie mogą być nazywane ochroną przeciw kretom, ale wymagają zupełnie innego ułożenia. Nie należy przenosić głębokości zalecanej dla jednej z nich na drugą.
Siatka pozioma pod nowym trawnikiem
Siatkę poziomą układa się pod całą chronioną powierzchnią przed założeniem trawnika. Jej zadaniem jest utrudnienie kretowi wypchnięcia ziemi ku górze i utworzenia kopca w obrębie tej powierzchni. Nie oznacza to, że zwierzę przestanie kopać głębiej pod siatką.
Głębokość montażu należy dobrać do konkretnego wyrobu i sposobu zakładania trawnika. Przykładowo producent jednej z siatek przeciw kretom zaleca montaż poziomy na głębokości 10–15 cm. Ta wartość jest instrukcją dla określonego produktu, nie uniwersalną głębokością rycia kreta. Przed zasypaniem siatki trzeba dopilnować ciągłości osłony, szczególnie na stykach arkuszy i przy krawędziach chronionego terenu.
Bariera pionowa wokół rabaty lub ogrodu
Barierę pionową umieszcza się w gruncie przy granicy obszaru, który chcemy chronić. Jej skuteczność zależy od głębokości, przebiegu oraz zabezpieczenia dolnej krawędzi: zbyt płytką przeszkodę kret może ominąć pod spodem. Zalecenia projektowe różnią się zależnie od konstrukcji bariery i warunków gruntowych, dlatego nie ma jednej liczby odpowiedniej dla każdej działki.
Przy planowaniu prac ziemnych zwróćmy też uwagę na cel zabezpieczenia. Siatka pod trawnikiem ogranicza pojawianie się kopców na osłoniętej powierzchni, natomiast bariera obwodowa ma utrudniać wejście zwierzęcia na wyznaczony teren. Żadnego z tych rozwiązań nie należy opisywać jako gwarancji, że kret nie wykopie tunelu w innej części ogrodu.
Czy kret może uszkodzić fundamenty i instalacje?
Sama obecność kretowiska przy domu nie dowodzi uszkodzenia fundamentów. Kret kopie w gruncie, a jego typowe przejścia nie są równoznaczne z podkopaniem konstrukcji budynku. Jeśli przy ścianie występują osiadanie ziemi, szczeliny lub problemy z odwodnieniem, należy ocenić je osobno – na podstawie stanu gruntu i budynku, zamiast przypisywać je automatycznie kretowi. Informacja o głębokości jego tuneli nie wystarcza do rozpoznania przyczyny uszkodzenia.
W ogrodzie częściej zauważalnym skutkiem jest nierówna darń i naruszenie podłoża przy korzeniach. Kret poluje na bezkręgowce, a nie na cebule czy korzenie; uszkodzenie roślin może wynikać pośrednio z przesunięcia ziemi podczas kopania. W istniejących tunelach mogą też poruszać się inne drobne ssaki, które żerują na częściach roślin.
Przy planowaniu płytko położonych elementów ogrodowych – obrzeży, ścieżek czy przewodów – nie zakładajmy, że warstwa kilkunastu centymetrów ziemi jest wolna od korytarzy. W razie wykrycia pustki najpierw ustalmy jej przebieg i stan podłoża w miejscu robót. Kreci tunel jest jedną z możliwych przyczyn miejscowej nierówności, nie gotową diagnozą problemu budowlanego.
Czy kret jest chroniony w ogrodzie?
W Polsce kret figuruje w wykazie gatunków objętych ochroną częściową, lecz wpis w rozporządzeniu dotyczy osobników znajdujących się poza określonymi terenami, między innymi ogrodami, uprawami ogrodniczymi i szkółkami leśnymi. Znaczenie ma więc miejsce występowania zwierzęcia. Nie należy przedstawiać przepisów ani jako bezwzględnego zakazu każdej ingerencji w przydomowym ogrodzie, ani jako ogólnego przyzwolenia na dowolną metodę postępowania z kretem.
Z perspektywy właściciela posesji najrozsądniej zacząć od działań, które nie wymagają kontaktu ze zwierzęciem: wyrównania kopców tam, gdzie jest to potrzebne, obserwacji aktywnych przejść oraz zabezpieczenia szczególnie ważnych fragmentów ogrodu podczas zakładania nowego trawnika. Wlewanie do tuneli domowych chemikaliów, produktów ropopochodnych czy innych przypadkowych substancji nie jest właściwym sposobem ochrony posesji.
Co warto zapamiętać przed pracami w ogrodzie
Gdy pytamy, jak głęboko ryje kret, najtrafniejsza odpowiedź brzmi: od warstwy bezpośrednio pod darnią po korytarze położone kilkadziesiąt centymetrów niżej, niekiedy na głębokości 70 cm lub większej. Płytkie wałki ziemi, kopce i niewidoczne przejścia to ślady różnych części tego samego systemu. Dlatego przed układaniem siatki, zakładaniem trawnika lub oceną nierówności przy domu warto rozpoznać, z którym rodzajem śladu mamy do czynienia – zamiast przyjmować jedną głębokość dla całego ogrodu.
